کشت بافت گیاهی (Plant Tissue Culture) یکی از شاخه‌های مهم زیست‌فناوری گیاهی است که با استفاده از سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌های گیاهی، امکان تکثیر و رشد گیاهان را در شرایط کنترل‌شده و استریل آزمایشگاهی فراهم می‌کند. این فناوری بر پایه توانایی بسیاری از سلول‌های گیاهی در بازتولید گیاه کامل، تحت شرایط مناسب، استوار است. این ویژگی در زیست‌شناسی گیاهی با مفهوم «توتی‌پوتنسی» یا توانایی بالقوه سلول برای تشکیل یک گیاه کامل شناخته می‌شود.

در کشت بافت، بخش کوچکی از گیاه مانند جوانه، مریستم، برگ، ساقه، ریشه، بذر یا جنین گیاهی به‌عنوان ریزنمونه انتخاب شده و پس از ضدعفونی سطحی، در محیط کشت غذایی مناسب قرار می‌گیرد. محیط کشت حاوی مواد معدنی، منبع کربن، ویتامین‌ها و در صورت نیاز تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی است. با فراهم کردن شرایط مناسب نور، دما، رطوبت و ترکیب محیط کشت، رشد سلولی، تشکیل کالوس، باززایی اندام‌ها و تولید گیاهچه امکان‌پذیر می‌شود.

کشت بافت امروزه در تکثیر انبوه گیاهان ارزشمند، تولید گیاهچه‌های سالم، حفظ گونه‌های در معرض خطر، بهبود برنامه‌های اصلاح نباتات، تولید ترکیبات زیستی و توسعه صنایع کشاورزی، دارویی و گلخانه‌ای کاربرد گسترده‌ای دارد.

مهم‌ترین اهداف کشت بافت عبارت‌اند از:

• تکثیر سریع و انبوه گیاهان ارزشمند در مدت‌زمان نسبتاً کوتاه.
• تولید گیاهچه‌های یکنواخت از نظر ویژگی‌های ژنتیکی و ظاهری، به‌ویژه در ریزازدیادی از جوانه‌های پیش‌ساخته.
• تولید مواد گیاهی سالم و کاهش انتقال برخی عوامل بیماری‌زا با استفاده از روش‌های معتبر کشت مریستم و کنترل سلامت گیاه.
• تکثیر گونه‌هایی که تولیدمثل طبیعی یا تکثیر متداول آن‌ها دشوار، کند یا پرهزینه است.
• حفظ ذخایر ژنتیکی و نگهداری ژرم‌پلاسم گیاهان ارزشمند.
• فراهم کردن زمینه پژوهش در حوزه‌های فیزیولوژی گیاهی، زیست‌شناسی سلولی، ژنتیک و زیست‌فناوری.
• مطالعه و تولید متابولیت‌های ثانویه گیاهی با ارزش دارویی، غذایی، آرایشی و صنعتی.
• فراهم کردن بستر مناسب برای اصلاح ژنتیکی، انتخاب سلولی و باززایی گیاهان تراریخته در پروژه‌های تخصصی.